katholiek dordrecht

Pastoraat in karmelitaans perspectief

Ze brengen allemaal hun eigen spanning mee, die vijf waarden: 'stilte', 'eerbied', 'gerechtigheid', 'contemplatie' en 'bidden'. Waarden die ook de deelnemers zelf, op de grote bijeenkomst van Karmel Dordt en Omstreken op 22 november, in spanning hielden. Binnen het karmelitaans pastoraat zijn deze vijf waarden, vijf voorwaarden, van belang voor de realisatie van een gelovige gemeenschap waarvan de leden zich betrokken weten op God. Deze waarden staan in een zekere spanning tot geloofszekerheden en kerkelijke gezagsuitoefening.

Die middag is getracht het perspectief van de Karmel te verkennen en er mee aan de slag te gaan.

Inleiding

In zijn inleiding wees pater Jos Boermans op het belang van geloofscommunicatie en geloofsgesprek, lekenkadervorming, inbreng van de vrouw, inbreng van de karmelcommuniteit, zoals het Centrum van Spiritualiteit en het het Titus brandsma Instituut. Hij sprak over taakverdeling naar bekwaamheid en het delen van gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Context

Peter Rovers schetste voor de deelnemers de context. Hij sprak over de 'secularisatie', die het leven aan kerkelijk en religieus gezag onttrekt. Die uitzuiverend werkt op de godsdienst en ons oog weer laat richten op het wezenlijke. Mensen zijn zinzoekers en vinden in de secularisatie eigen en nieuwe belevingsvormen.

Hij beschreef de kerkelijke situatie waarin bisschoppen soms zonder overleg beschikken over religieuzen die werkzaam zijn in het pastoraat. Deze kerkelijke leiders zijn zich soms onvoldoende bewust van de bijdragen van religieuzen.

De religieuze kleur van een parochie is meer die van 'zuster- en broederschap' dan die van een hiërarchische ordening van geestelijken en leken.

De context betreft ook de eigen situatie binnen een parochie waarin religieuzen minder in aantal en ouder in leeftijd worden. Pastorale activiteiten kunnen ook op bekwame wijze worden verricht door mensen die weliswaar geen wijding ontvingen maar wel tóégewijd zijn.

Sensus fidelium

Pater Bouke Halma legde de nadruk op het sámen bezig zijn met pastoraat.

Hij waarschuwde voor zaken die van buiten- en binnenaf het streven naar karmelitaans pastoraat kunnen bedreigen. Die van binnenuit komen zijn het venijnigst. Bijvoorbeeld het gehecht zijn aan gewoontes, zoals mistijden en een voorbije tijdgeest. Pater Halma verwees naar de apostel Paulus, die de nadruk legt op de liefde en ziet het als een uitdaging van deze tijd om in liefde en zonder beeldvorming een spirituele gemeenschap te vormen. "De 'sensus fidelium' - de gedeelde geloofservaring van alle christenen in alle plaatsen en tijden - is daarbij een fundamentele waarde van het parochieverband", stelde hij.

In kleine groepen zijn die middag de vijf waarden besproken.

'Stilte'

Stilte begint bij jezelf. Zij kan ruimte maken om de ander, de Ander, binnen te laten; 'Spreek Heer, uw dienaar luistert!'

Stilte biedt ruimte om te luisteren. Zij kan leiden tot kennen en erkennen van de ander voor wat zij of hij te zeggen heeft. Stilte dient niet opgelegd te worden. Ze kan vruchtbaar werken maar is niet altijd zaligmakend.

'Eerbied'

Deze waarde riep bij sommigen het ver achter ons kleiner wordende perspectief op van 'Eerbied in Gods huis'. Toen ging het om opgelegde stilte, rust en orde. Nu, in onze tijd, omvat eerbied gelukkig meer het ontzag voor Gods Woord en bewondering voor de mens als beeld van God. Ook houdt dit begrip respect in voor de naaste, voor zieken en moeilijk gaanden, voor heel de gelovige gemeenschap. Eerbied vraagt om de ander in zijn of haar waarde te laten en niet ondergeschikt te maken aan eigenbelang. Oplossingen die gewonnen worden na een eerbiedig gesprek zullen meer vrucht afwerpen dan opgelegde beslissingen.

'Gerechtigheid'

binnen een gemeenschap betekent oprechte aandacht voor elkaar. Hierbij kwamen beelden op van gerechtigheid binnen een gevangenis; Hoe lastig is het dan om de crimineel te zien als iemand die door God bedoeld is. Het beeld van een ziekenhuis, waarin de lijdende medemens om gerechtigheid vraagt. Het beeld van een Ganeese stad waar mensen zo heel anders leven dan bij ons. Beelden van mensen die onder moeilijke omstandigheden elkaar tot recht laten komen. Gerechtigheid doen is kijken met de ogen van God naar de binnenkant van de ander, de buitenkant voorbij en uitgaan van het goede.

'Contemplatie'

Het is goed om ons te realiseren dat de karmelieten ooit als leken, als 'amateurs', liefhebbers, begonnen zijn op de berg Karmel. Contemplatie kan een spiegel zijn om het wezenlijke van ons doen en laten te doorzien. Gaat het mij werkelijk om de relatie tussen de Eeuwige en mijzelf? Elke activiteit binnen een gemeenschap, binnen onze parochie heeft zijn contemplatief moment. Dát op het spoor komen is een uitdaging!

'Bidden'

In het leven zit veel ongerijmdheid, veel vreemdheid en ondoorgrondelijkheid. Het leven zit vol kronkels. Achteraf kun je pas de zin daarvan zien. In ons bidden mogen wij dat ongerijmde van ons leven in verband brengen met God. Bidden is dankbaar zijn voor wat ons toevalt maar ook uitspreken dat we oorlog, ziekte, armoede en onmacht niet goed vinden. We mogen heilig verontwaardigd zijn. Bidden kan zo een bron zijn van actie en strijd. Bidden kan uitdraaien tot een gezegende opdracht om het aanschijn van de aarde te vernieuwen. In dat verband kan het goed zijn om na te denken over de gewoonte van menig bidden. Gewoonte kan een goede structuur zijn en houvast bieden maar mag geen sleur en automatisme worden.

Vijf karmelitaanse waarden; nog heel wat te doen in ons pastoraat, bleek die middag!

Paul Seesink - Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.